Giữa lúc cả những cánh rừng đại ngàn xa xôi cũng bị tàn phá thì tại đồng bằng duyên hải miền Trung vẫn tồn tại một cây cổ thụ “một gốc hai thân” khổng lồ, toả bóng mát lên ngôi miếu linh thiêng thờ một vị đại tướng bị quân thù xử trảm. Đó là cây dầu đôi huyền thoại bên miếu Bình Tây Đại tướng Trịnh Phong ở ngã ba Thành Diên Khánh, tỉnh Khánh Hoà với những câu chuyện kỳ lạ không dành cho người yếu bóng vía…

Miếu thờ Bình tây Đại tướng Trịnh Phong. (Ảnh: Internet)

Trịnh Phong hay còn gọi Đề Phong sinh trưởng ở làng Phú Vinh, huyện Diên Khánh, tỉnh Khánh Hòa, là một hào sĩ có uy tín trong vùng. Ông từng đỗ võ cử dưới triều Tự Đức nhà Nguyễn và làm quan đến chức Đề đốc.

Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương của nhà vua yêu nước Hàm Nghi sau khi kinh đô Huế thất thủ, nhiều thân hào nhân sĩ Khánh Hoà đứng lên chống Pháp, tôn xưng Trịnh Phong làm Bình Tây Đại tướng hợp cũng hai bậc sĩ phu Trần Đường và Nguyễn Khanh lãnh đạo cuộc khởi nghĩa.

Các quan chức tỉnh Khánh Hòa cũng đều đồng lòng đứng dưới cờ nghĩa quân. Đại tướng Trịnh Phong trực tiếp trấn thủ và chỉ huy Quân khu Nam, đóng đại bản doanh tại thành Diên Khánh, rồi sau ra Hòn Khói hợp cùng Tổng trấn Trần Đường nghênh chiến với địch khi chúng tấn công bằng đường biển.

Miếu thờ Bình tây Đại tướng Trịnh Phong. (Ảnh: Internet)

Nhưng cũng như những cuộc khởi nghĩa Cần Vương khác, cuối cùng trước thế áp đảo lớn của quân Pháp và lực lượng tên Việt gian khét tiếng Trần Bá Lộc, thủ lãnh Trịnh Phong buộc phải rút quân khỏi Hòn Khói để bảo toàn lực lượng, tìm kế sách khác, rồi chẳng bao lâu sau ông bị một tên phản bội chỉ điểm và sa vào tay giặc.

Không khuất phục được Trịnh Phong, thực dân Pháp bèn bí mật thủ tiêu vị lãnh tụ Cần Vương của xứ trầm hương. Hiện ở thị trấn Diên Khánh và thành phố Nha Trang đều có đường mang tên Trịnh Phong.

Miếu thờ Bình tây Đại tướng Trịnh Phong. (Ảnh: Internet)

Dân vùng Cây Dầu Đôi truyền tụng rằng, một buổi chiều cách đây hơn 100 năm, có một người đàn bà tên Trần Thị Đãi người vùng này khi đi ngang cây dầu đôi chợt ngửa cổ qùi gối kêu la thất thanh. “Ma… ma… ma…” – giọng bà khản đặc, mắt trợn ngược, nằm bất động!

Mọi người đua nhau chạy đến. Một chiếc đầu lâu đang treo lơ lửng trên cành cây dầu sà trước mặt bà Trần Thị Đãi! Thủ cấp của ai? Không còn nhận rõ mặt người chết, dân làng bèn đem chôn cất tử tế, rồi lập miếu thờ ngay dưới gốc cây dầu. Ngôi miếu dựng bằng tranh đơn sơ nhưng rất ấm cúng. Từ đó, bà Trần Thị Đãi tự nguyện đến miếu chăm sóc hương đèn bái vọng thường xuyên…

Miếu thờ Bình tây Đại tướng Trịnh Phong. (Ảnh: Internet)

Thấm thoát hàng chục năm trôi qua, ngôi miếu vẫn khói hương mưa nắng ẩn mình dưới bóng cây dầu. Bỗng một buổi sáng đẹp trời nọ, có một anh nông dân bỏ mặc đôi trâu trên đám ruộng đang cày dang dở, băng đồng chạy như ma đuổi một mạch đến cây dầu đôi. Dân cày thấy vậy đuổi theo rất đông.

Anh nông dân chạy thẳng vào miếu, ngơ ngác thắp hương van vái bốn phương tám hướng, rồi ứ hự trừng mắt… “lên đồng”! Anh ta tự xưng mình là Bình Tây Đại tướng Trịnh Phong đã bị kẻ thù bắt và lén lút sát hại ở gò Chết Chém rồi bêu đầu trên cây dầu đôi, may được dân làng chôn cất thờ phượng chu đáo, nay hiện về xin tỏ lòng biết ơn tấm lòng của bà con…

Thành cổ Diên Khánh. (Ảnh: Internet)

Nói xong, anh ngất xỉu, nằm bất động hồi lâu. Sau khi “bắt gió” tỉnh lại, mọi người theo hỏi han, anh nông dân lơ ngơ láo ngáo chẳng biết chuyện gì vừa xảy ra.

Câu chuyện có tính hoang đường, nhưng lại là chìa khóa hé mở cánh cửa bí mật về cái chết bi thảm vì nghĩa lớn của người anh hùng Cần Vương, đã gây xúc động mạnh những nghĩa sĩ dưới quyền còn sót lại và nhân dân địa phương. Họ tin rằng cái thủ cấp mà bà Trần Thị Đãi tình cờ phát hiện năm xưa chính là của Bình Tây Đại tướng Trịnh Phong, nên từ đó còn gọi miếu này là miếu Trịnh Phong.

Trong miếu hiện có các bài vị và câu đối ca ngợi công lao Đại tướng Trịnh Phong cùng những nhà yêu nước hy sinh trong phong trào Cần Vương ở Khánh Hòa. Đầu thế kỷ XX, khi kinh lý phương Nam, hai ông vua nhà Nguyễn là Thành Thái và Khải Định từng dừng chân vào miếu chiêm bái và sắc phong ngôi miếu là “Đại đức khôi tinh”.

Gần một thế kỷ qua, cây dầu đôi cùng chiếc miếu thiêng chứng kiến bao cảnh máu lửa tang thương do chiến tranh gây ra trên đất này. Thành Diên Khánh chính là sở chỉ huy đầu não trực tiếp của mặt trận Nha Trang mở đầu cuộc kháng chiến chống Pháp ở Nam Trung Bộ. Có lúc cây dầu đôi tưởng chừng bị xóa dấu vết, do đạn bom, do con người lấn chiếm đào xới. Nhưng may mắn thay nó vẫn hiên ngang tồn tại, tiếp tục vươn lên trong sự giữ gìn, bảo vệ của người Diên Khánh và cả tỉnh Khánh Hoà.

Nguồn: Sưu tầm

Tin liên quan: 

Văn miếu Diên Khánh ở Khánh Hòa

Nha Trang – sáng ăn gì và ăn ở đâu?